Knowledge is underrated (Kennis is ondergewaardeerd)

The following essay I wrote for the minor Philosophy and Ethics I currently follow. It’s in dutch (and I ain’t gonna translate) but in essence I’m just saying that (at least in the Netherlands) in the school system knowledge is underrated and abilities overrated. And I used the Art & Story Art Mullet to make my point.

“Kennis wordt ondergewaardeerd”

In schooljaar 2005-2006 begon ik in Tilburg aan de opleiding Sociale Studies, een samenvoeging van wat vroeger de drie losse richtingen SPH, MWD en CMV waren. Het bleek dat we in Tilburg de eerste lichting waren van die opleiding, die zoals meer en meer studies competentie gericht onderwijs aanbood. In Eindhoven waren ze een paar jaar eerder met een proefcohort begonnen.
Aan het einde van schooljaar 2007-2008 werden we gevraagd mee te denken over de inrichting van ons afstudeerjaar: wat hadden wij als studenten nodig qua onderwijs om te voldoen aan de afstudeereisen en dus om ons diploma te halen. Ik was verbaasd toen er tijdens de eerste bijeenkomst in ons afstudeerjaar een overzicht verscheen van die inventarisatie. Maar eigenlijk zo heel verbaasd ook weer niet, ik had een vergelijkbaar antwoord gegeven. Een grote meerderheid van de laatstejaars wilden meer lesuren. Bij de suggesties voor te volgen vakken, zaten voornamelijk kennisvakken. Op dat moment ging er bij mij een lichtje op. Oei! Als zelfs studenten aangeven dat ze meer les willen, dan is er iets mis binnen de opleiding.

Wat kan de hier achter liggende oorzaak zijn? Als middelbare scholier heb ik de overgang meegemaakt naar het studiehuis. Er zat een gat tussen de middelbare school en het hoger onderwijs, waardoor de stap voor veel leerlingen moeilijk te maken was. Ze hadden niet het benodigde gereedschap om te werken op de manier in het hoger onderwijs gebruikelijk is: zelf informatie verzamelen is daar een belangrijk onderdeel van. En leerlingen waren van oudsher gewend om lesstof aangereikt te krijgen. Rijtjes stampen, jaartallen kennen.
De overgang was echter drastisch. De leerlingen moesten leren waar informatie te vinden was en hoe ze er bij kwamen. Kennis werd minder belangrijk. De talen, bij uitstek een plek waar kennis van groot belang is (woordenschat en grammatica), werden grotendeels enkel tekstverklaring. Op het moment dat ik die overgang meemaakte vond ik dat niet erg. Ik ben best sterk in tekstverklaring en fietste mooi door m’n (anders niet zo sterke) talen heen. De vakdocenten taal mopperden dat hun vak verminkt werd. Bij wiskunde kregen we een grafisch rekenmachine, waar we ingewikkelde berekeningen makkelijk konden uitvoeren. De docenten wiskunde bromden dat we apentrucjes leerden, maar niet snapten waar we mee bezig waren.
Vaardigheden werd het nieuwe toverwoord.

Competenties worden binnen onze opleiding gezien als een geheel van kennis, vaardigheden en attitude. En daar zit de crux. Want daarin moet een balans zijn.

De studenten die de inventarisatie invulden hadden net hun jaarstage achter de rug. Na in de eerste twee studiejaren voor korte tijd ergens meegelopen te hebben, moesten ze een vol studiejaar als stagiaire aan de slag. Een zwaar jaar, waarin ze veel leren over het vak en zichzelf. Tijdens het stagejaar werden veel vaardigheden opgedaan en leerden de studenten de attitude die nodig is in de zorg. Waar ze tegen aan liepen, was een gebrek aan kennis. Een gebrek aan kennisverwerving. Kennis wordt ondergewaardeerd.

Waarom zou die kennis nu zo nodig zijn? Als je weet waar je moet zoeken, kun je toch alles vinden? En doe je die kennis toch op? Dan weet je het voor de volgende keer. Naar mijn mening zit daar een probleem. We hebben die kennis al op voorhand nodig.
Illustratoren Jerzy Drozd en Mark Rudolph hebben een podcast (een soort radioshow), waarin ze het hele creatieve en uitvoerende proces van het maken van strips ontleden. Daarin introduceren ze het concept van de ‘art-mullet’ (mullet is Engels voor matje): ze stellen daarin dat bij het maken van kunst, er een onderscheid te maken is analyse en creativiteit. Door kennis te nemen (‘je te laten inspireren’) van zaken die met je kunstvorm te maken hebben, voed je de creativiteit, wat niet op het zelfde moment hoeft te zijn.  Ze geven het voorbeeld van de oud klasgenoot die je bij de supermarkt tegenkomt en een praatje mee maakt. Maar je kunt maar niet op de naam komen. Een paar dagen later, in de rij bij het postkantoor, schiet het je ineens te binnen: dat was Henk, waar ik nog op de kleuterschool mee heb gezeten. Ongemerkt zijn de hersenen met de informatie bezig geweest om op een heel ander moment een resultaat te geven. Hun concept komt vanuit de creatieve wereld, de scheppende wereld.
Maar naar mijn mening kan dit concept gegeneraliseerd worden naar de hele breedte van het hogere onderwijs. Ik denk dat je kennis nodig hebt als basis om te kunnen werken als hoger opgeleide, dat dit de fundering is voor de vaardigheden, voor de attitude, voor de praktijk.
In mijn werk met verstandelijk gehandicapten, moet ik continu inspelen op situaties die zich voordoen. Daarbij helpt mijn ervaring me om de goede beslissingen te nemen. Maar doordat ik kennis heb opgedaan over autisme (wat de meeste cliënten op de mijn woongroep ook nog hebben), kan ik in nieuwe situaties een betere inschatting maken wat te doen. Ik kan nieuw of veranderend gedrag beter plaatsen, omdat ik weet wat voor een problematiek de cliënt heeft en wat voor invloed dat heeft op zijn of haar gedrag. Anders gezegd: door mijn kennis en de analyse van die kennis, wordt mijn creativiteit om beslissingen te nemen en te handelen in onbekende of nieuwe situaties verbeterd.

De eerder genoemde apentrucjes komen hier ook nog om de hoek kijken. Voor elke cliënt hebben we een manier van benaderen en begeleiden, een zogenaamde begeleidstijl opgesteld. Dat geeft ons houvast in het begeleiden van de cliënten. Het is typisch dat vaak als er vragen komen over die begeleidingstijl, het vragen zijn die vanuit ontbrekende kennis komen. Als de vragensteller voldoende kennis over autisme of de cliënt had gehad, was de vraag niet gekomen. Vaardigheden zonder kennis, zonder besef waarom je iets doet, zijn niet meer dan apentrucjes.

Daarom denk ik dat wij als studenten, de huidige leerlingen van het voortgezet onderwijs en basisonderwijs en de toekomstige generaties die nog geboren moeten worden, gebaat zouden zijn als kennis en kennisvergaring weer zijn rechtmatige plek in het onderwijs terug zou krijgen. Want, zoals als de filosoof Francis Bacon (1561-1626) al stelde: kennis is macht.